روسیه و ایران - 2023 تجارت دو جانبه و سرمایه گذاری پویا

روسیه و ایران رونق روابط دو جانبه را تجربه کرده اند. از همکاری نزدیکتر نظامی گرفته تا یک تراز عمومی ژئوپلیتیکی در هنگام درگیری اوکراین ، دو کشور اوراسیا رشد نمایی در مناطق تجارت و سرمایه گذاری را تجربه کرده اند.

بین ژانویه-ژوئیه 2022 ، تجارت دو جانبه در مقایسه با مدت مشابه سال 2021 حدود 44. 9 درصد افزایش داشته و مبلغ 2. 8 میلیارد دلار آمریکا بوده است. به طور کلی در سال 2022 گردش تجارت بین روسیه و ایران 20 ٪ افزایش یافته و به 4. 9 میلیارد دلار رسیده است. مسکو انتظار دارد که این تجارت در سالهای آینده به 40 میلیارد دلار افزایش یابد. این امر در میان ارتباطات به ظاهر موفق بین خدمات پیام رسانی مالی ملی SEPAM ایران با سیستم پیام رسانی مالی روسیه از بانک روسیه (SPFS) انجام می شود ، این بدان معنی است که هر دو کشور می توانند از شبکه بانکی سریع دور شوند. از آنجا که هر دو به ویژه توسط ایالات متحده به شدت تحریم شده اند ، واشنگتن کمی برای جلوگیری از این کار می تواند انجام دهد.

در سالهای گذشته ، تا 80 ٪ از گردش مالی تجارت روسیه و ایران برای محصولات کشاورزی و مواد غذایی به حساب می آمد ، با این دسته بندی ها در هر دو صادرات روسیه به ایران و برعکس حاکم است. با این حال ، در ماه های اخیر ، یک تغییر اساسی صورت گرفته است - ایران 30 ٪ صادرات کالاهای صنعتی به روسیه را افزایش داده است (پلی استایرن ، پمپ ها ، اجزای خودکار ، ابزار ماشین آلات برای فلزکاری و محصولات مشابه) و در نتیجه این تحویل هابرای اولین بار از واردات کالاهای تولیدی روسیه به ایران فراتر رفت.

نقش اساسی در گسترش تجارت دو جانبه بین روسیه و ایران رشد حمل و نقل باری از طریق دریای خزر است. این مسیر شاخه میانه ای از راهرو بین المللی حمل و نقل شمال و جنوب (INSTC) است که در سناریوی ایده آل ، بنادر روسیه را با خلیج فارس و بنادر هند متصل می کند. رشد تجارت ایران و روسیه در میان گسترش INTC اتفاق افتاده است.

INSTC برای ایران مهم است زیرا بازارهای صادراتی را نه تنها برای روسیه بلکه برای ترکیه و خاورمیانه نیز باز می کند - توجه داشته باشید که بازداشت جدید بین ایران و عربستان سعودی است. INSTC همچنین ایران را با بازارها به هند و آسیای جنوب شرقی پیوند می دهد. انتظار می رود تا اواخر سال 2023 کاملاً عملیاتی شود.

بنابراین ، تجارت دریایی ترانس کاسپیا بین ایران و روسیه نقش مهمی در گسترش کلی روابط تجاری دو جانبه ایفا می کند. به عنوان مثال ، در طول سال 2022 محموله محموله های ظروف صادراتی در دریای خزر در هفت ماه اول سال 2022 120 درصد افزایش یافته است. ایران و روسیه چندین بندر فعال در مناطق شمالی و جنوبی دریای خزر دارند - ماخچکالا ، اولیا ، آستراخان، سولیانکا و لاگان بندرهای اصلی روسیه هستند. در سمت ایرانی دریای خزر آستارا ، انزالی ، خزر ، نوشهر و امراآباد قرار دارد.

در سال 2022 ، گروه خط حمل و نقل جمهوری اسلامی ایران 53 ٪ سهام در بندر سولیانکا در منطقه آستراخان خریداری کرد و 10 میلیون دلار در آن سرمایه گذاری کرد. بخشی از این سرمایه گذاری که توسط بانکهای روسی تأمین مالی شده بود ، برای خرید یک کشتی با ظرفیت 270 کانتینر هزینه شد. اسکله ها و جاده های داخلی بندر نیز بازسازی شدند. اگر توان بندر Solyanka ، قبل از سرمایه گذاری گروه IRISL ، 50،000 تن در ماه باشد ، این رقم 70 درصد افزایش می یابد و پس از سرمایه گذاری به 85،000 تن در ماه می رسد. در اوایل سال 2023 ، ایران و روسیه طبق گزارش ها قراردادی برای ساخت کشتی باری برای بندر سولیانکا امضا کرده اند. طرف روسی یک کشتی باری را برای استفاده از ایران در Solyanka ایجاد می کند ،

لازم به ذکر است که گسترش پیش بینی شده Solyanka گام مهمی در تجارت Trans-Caspian است. تاکنون بخش اصلی تجارت دریایی ایران از طریق Astrakhan گذشت و بخش کوچکی از این تجارت در بندر ماخچکالا صورت می گیرد. توجه ایران به بندر Astrakhan چیز جدیدی نیست: ایران دارای یک کنسولگری ژنرال در شهر و شعبه ای از بانک تجارت MIR است که به همراه شعب در مسکو و کازان برای معاملات بانکی و مالی بین ایران و روسیه از اهمیت زیادی برخوردار است.

با این وجود موانع حمل و نقل بین کاسپری بین روسیه و ایران وجود دارد. اندازه کوچک ناوگان حمل و نقل ایران در دریای خزر. اگرچه با توجه به روند افزایش صادرات و واردات بین ایران و روسیه ، 53 کشتی کشتی باری ایرانی که در کاسپیایی فعالیت می کنند ، وجود دارد ، حداقل به 100 کشتی نیاز است. در همین راستا ، در 10 دسامبر 2022 ، هشت کشتی جدید به ناوگان خطوط حمل و نقل دریای خزار اضافه شد که باعث افزایش تعداد کشتی های ایرانی به 61 می شود.

با این حال ، گردش مالی تجارت بین روسیه و ایران هنوز هم تا حدودی متوسط است. داده های رسمی فاش نشده است ، اما ، طبق گفته سخنگوی دولت روسیه دوما ویاچسلاو ولودین ، در سال 2022 تقریباً 15 ٪ افزایش یافته و مبلغ 4. 6 میلیارد دلار است. این با حجم تجارت روسیه با سایر کشورها مانند ، به عنوان مثال ، با چین (190 میلیارد دلار آمریکا) غیرقابل مقایسه است. حتی اگر پیش بینی های موجود برای رشد گردش مالی تجارت صحیح باشد ، باز هم کمتر از 1 ٪ از کل حجم تجارت خارجی فدراسیون روسیه خواهد بود. ایران هنوز از عملکرد حتی کشورهای بسیار کوچکتر مانند ترکیه بسیار دور است ، که تجارت سالانه روسیه در حال حاضر حدود 30 میلیارد دلار در سال است.

یکی از مؤلفه های مهم تجارت دو جانبه روسیه و ایران نیز به اصطلاح مبادله های مبادله نفت و گاز-به مبلغ 5 میلیون تن نفت و تا 10 میلیارد متر مکعب گاز در سال است. تحویل مبادله معاملات مبادله ای است. در چارچوب خود ، به نظر می رسد کشورها به منظور کاهش هزینه های تدارکات ، بازارهای فروش را تغییر می دهند ، در سرعت تحویل در وقت و هزینه برای مشتریان صرفه جویی می کنند. علاوه بر این ، روسیه قبلاً برای اولین بار صادرات سوخت به ایران را برای اولین بار آغاز کرده است و در دوره فوریه-مارس روسیه تا 30،000 تن بنزین و دیزل را به جمهوری اسلامی تأمین کرده است.

سرمایه گذاری روسیه در ایران

با توجه به نتایج سال مالی 2022 در ایران ، (که در تاریخ 22 مارس 2023 به پایان رسید) روسیه به یک سرمایه گذار برتر خارجی در جمهوری اسلامی تبدیل شد: از نظر پولی ، سرمایه گذاری روسیه 2. 76 میلیارد دلار آمریکا (شامل سه پروژه بزرگ) بودبشربراساس اعلام وزارت اقتصاد و دارایی ایران ، حجم سرمایه گذاری مستقیم خارجی در این کشور طی سال مالی گذشته به 4. 2 میلیارد دلار رسیده است که از این تعداد دو سوم به روسیه افتاد. دومین سرمایه گذاری بزرگ در ایران پس از روسیه افغانستان است (256 میلیون دلار). چین با سرمایه گذاری 131 میلیون دلار آمریکا ، در رده پنجم پس از عراق و امارات قرار دارد.

پیش بینی می شود گازپروم 40 میلیارد دلار در بخش نفت و گاز ایران سرمایه گذاری کند. در نوامبر 2022 معاون وزیر امور خارجه ایران ، مهدی سافاری گفت که 6. 5 میلیارد دلار از این مبلغ قبلاً انجام شده است. با این وجود گزارش هایی نیز وجود دارد که به مشکلات نیز اشاره می کنند ، یعنی عدم تمایل روسیه برای سرمایه گذاری در صنعت نفت و گاز ایران.

این اتفاق در زمانی رخ می دهد که گازپروم در اوقات سخت می گذرد. صادرات گاز به بازار سنتی اروپا به شدت کاهش یافته است ، در حالی که برعکس ، بار مالیاتی بر شرکت افزایش یافته است. در حال حاضر ، گازپروم هر ماه 416 میلیارد (5 میلیارد دلار) به بودجه دولت روسیه پرداخت می کند ، که می تواند توسط یک روبل دیگر 50 میلیارد روبل افزایش یابد و مدت زمان پرداخت تا پایان سال 2025 تمدید شده است.

همچنین اجرای پروژه های دولتی در مقیاس بزرگ روسیه در ایران آسان نخواهد بود. نکته ضعیف بازده سرمایه گذاری است. تهران کمبود ارز خارجی را تجربه می کند و سال به سال با کسری بودجه دست و پنجه نرم می کند. این قبلاً در گذشته مشکلاتی را برای مسکو ایجاد کرده است. به عنوان مثال ، مسئله بدهی ایران به روسیه برای ساخت نیروگاه هسته ای بوشهر ، که در سال 2021 حداقل 500 میلیون دلار آمریکا بود ، هنوز برطرف نشده است. برنامه های جدید ، مانند ساخت نیروگاه Sirik یا برق سازی راه آهن ، قرار بود با وام 5 میلیارد دلاری روسیه تأمین شود.

با این حال چالش های قابل توجهی نیز وجود دارد. جای تردید است که کار روی دو ذخایر بزرگ ایران که روسیه به دلیل کمک به توسعه - پارس های جنوبی و کیش - در نهایت انجام می شود ، انجام می شود. برخی از جزئیات (لوله) باید از ژاپن یا جاهای دیگر وارد شود و با توجه به تحریم های غربی ، انجام این کار دشوار خواهد بود. ایران همچنین قصد دارد پایانه های LNG خود را با حمایت مالی روسیه بسازد. با این حال با توجه به انزوا فنی آنها ، برای ساخت پایانه های LNG کاملاً کاربردی نیز بسیار مورد سؤال است.

علاوه بر این ، کاملاً مشخص نیست که چرا روسیه مایل به کمک به ایران در نوسازی صنعت گاز خود است. جمهوری اسلامی دومین ذخایر بزرگ گاز (تنها پس از روسیه) دارد ، اما در سال 2021 این کشور 17 میلیارد متر مکعب گاز را ناچیز صادر کرد. بنابراین ، هرگونه پیشرفت فنی جدی در صنعت گاز ایران به طور جدی توانایی روسیه را برای ماندن منبع اصلی گاز ، به ویژه در زمانی که مسکو مشتریان غربی خود را از دست داد ، به طور جدی مانع می کند.

به طور کلی ، روسیه و ایران وارد مشارکت ماندگار شده اند. این همگرایی به طور فزاینده ای از ماهیت طولانی مدت برخوردار است که از جنگ ادامه جنگ در اوکراین ، تنش های ایالات متحده و چین و رویارویی روسیه و غربی استفاده می شود. تهران و مسکو ممکن است از جزئیات سرمایه گذاری غافلگیر شوند و هر یک ممکن است ظن نسبت به دیگری داشته باشند. با این حال ، روندهای ژئوپلیتیکی در سطح اوراسیا به تدریج مسکو و تهران را به تدریج نزدیک می کنند.

Emil Avdaliani استاد روابط بین الملل در دانشگاه اروپا در تفلیس ، جورجیا و محقق جاده های ابریشم است.

خواندن مرتبط

• تجارت ایران و چین ، اما روندها با پکن است زیرا Raisi به دنبال XI برای ردیابی سریع توافق سرمایه گذاری همکاری 25 ساله است
• INSTC با پیوندهای بندر ایران به قطر توسعه می یابد